نارنجیترین نقطه زمین: پاییز در النگدره هزار رنگ
سفر به النگدره در پاییز، یک سفر معمولی نیست؛ یک غرق شدن تمامعیار در اقیانوسی از رنگهاست. اگر دلتان برای خشخش برگها لک زده، اگر میخواهید ریههایتان را از اکسیژن خالص و مرطوب پر کنید و اگر دوربین عکاسیتان مدتهاست منتظر ثبت شاهکاری بینظیر است، این متن بلیط سفر ذهنی شما به قلب جنگلهای هیرکانی است.
تا به حال به این فکر کردهاید که اگر پادشاه فصلها، پاییز، بخواهد برای خودش قصری انتخاب کند، آن قصر در کجای جغرافیای جهان خواهد بود؟ اگر بخواهد تمام هنر رنگآمیزیاش را، از زرد لیمویی تا سرخ آتشین و قهوهای سوخته، یکجا به نمایش بگذارد، کدام بوم نقاشی را انتخاب میکند؟ پاسخ این سوال نه در جنگلهای کانادا است و نه در پارکهای اروپا. پاسخ در شمال ایران، در استان گلستان و در حاشیه شهر زیبای گرگان نهفته است. جایی که درختان سر به فلک کشیده، دالانی از نور و رنگ میسازند و زمین زیر پا فرشی از طلا میشود. به النگدره خوش آمدید؛ جایی که پاییز در آن فقط یک فصل نیست، بلکه یک رویداد باشکوه است.
النگدره کجاست؟ نگینی در دامنه جنگلهای هیرکانی
پیش از آنکه در رنگها گم شویم، بیایید موقعیت جغرافیایی این بهشت را بشناسیم. پارک جنگلی النگدره در جنوب غربی شهر گرگان واقع شده است. این جنگل یکی از شاخصترین نمونههای جنگلهای هیرکانی است؛ همان جنگلهایی که قدمتی چند میلیون ساله دارند و بازمانده دوران سوم زمینشناسی هستند. یعنی وقتی در النگدره قدم میزنید، در واقع در حال عبور از یک موزه طبیعی زنده هستید که از عصر یخبندان جان سالم به در برده است.
فاصله النگدره با مرکز شهر گرگان بسیار کم است، شاید کمتر از ده دقیقه رانندگی. و همین نزدیکی باعث شده تا این جنگل به پناهگاه امن مردم شهر و مسافران تبدیل شود. اما اشتباه نکنید، با وجود نزدیکی به شهر، وقتی وارد آن میشوید، دیوار بلندی از درختان، هیاهوی تمدن را پشت سر میگذارد و شما را به دنیایی دیگر پرتاب میکند. این پارک در مسیر جاده معروف ناهارخوران قرار دارد، اما شخصیتی مستقل، آرامتر و بکرتر از ناهارخوران دارد.
ضیافت رنگها: چرا پاییز النگدره متفاوت است؟
شاید بپرسید مگر پاییز در همه جا زرد و نارنجی نیست؟ چه چیزی النگدره را «نارنجیترین نقطه» میکند؟ راز این زیبایی خیرهکننده در تنوع پوشش گیاهی این منطقه است.
النگدره خانه درختانی همچون انجیلی، ممرز، توسکا، لرگ، افرا، بلوط و بید مجنون است. هر کدام از این درختان در برخورد با سرمای پاییز، واکنشی متفاوت نشان میدهند و لباسی با رنگ متفاوت به تن میکنند:
- رقص افراها: درختان افرا با برگهای پنجهای شکلشان، مسئول تولید رنگهای زرد روشن و نارنجی جیغ هستند. وقتی نور خورشید از لابلای شاخههای افرا عبور میکند، فضا به رنگ طلایی درمیآید، گویی در حال قدم زدن در هوایی از جنس عسل هستید.
- جادوی درخت انجیلی: ستاره اصلی نمایش پاییز در النگدره، درخت «انجیلی» است. این درخت که بومی جنگلهای هیرکانی است، چوب بسیار سختی دارد (که به آن چوبآهن هم میگویند)، اما برگهایش در پاییز معجزه میکنند. برگهای انجیلی فقط زرد نمیشوند؛ آنها طیفی عجیب از بنفش، ارغوانی، قرمز یاقوتی، صورتی و نارنجی را به نمایش میگذارند. ترکیب رنگ بنفش و قرمز انجیلی در کنار زردی برگهای ممرز و توسکا، تابلویی میسازد که هیچ نقاشی توان کشیدن آن را ندارد.
در النگدره، پاییز یکدست و کسلکننده نیست. هر قدمی که برمیدارید، زاویه دیدتان که عوض میشود، ترکیب رنگ جدیدی میبینید. گاهی آسمان بالای سرتان سقفی از آتش قرمز است و گاهی فرشی از طلای زرد.
جاده سلامت: پیادهروی روی چوب در دل جنگل
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد النگدره که آن را از سایر پارکهای جنگلی متمایز میکند، وجود جاده چوبی یا همان مسیر پیادهروی چوبی است. مسئولین خوشذوق این منطقه، برای جلوگیری از آسیب رسیدن به خاک جنگل در اثر کوبیده شدن توسط پای عابران و همچنین برای ایجاد تجربهای متفاوت، مسیری چوبی و مرتفع از سطح زمین ساختهاند که از میان انبوه درختان عبور میکند.
تصور کنید روی مسیری چوبی قدم میزنید، صدای قدمهایتان روی چوب با صدای پرندگان ترکیب میشود. این مسیر چوبی شما را به اعماق جنگل میبرد، بدون اینکه کفشهایتان گلی شود (مخصوصاً در روزهای بارانی پاییز). این مسیر برای عکاسی پرتره فوقالعاده است. خطوط موازی چوبها که در افق محو میشوند، به همراه درختانی که از دو طرف مسیر را در آغوش گرفتهاند، پرسپکتیوی بینظیر ایجاد میکنند.
علاوه بر مسیر چوبی، جاده آسفالته اصلی پارک نیز وجود دارد که در سالهای اخیر ورود خودرو به آن در اکثر روزها و ساعات محدود شده است. این «ممنوعیت تردد خودرو» بهترین اتفاقی بود که برای النگدره افتاد. حالا جاده اصلی به پیست پیادهروی، دوچرخهسواری و اسکیت تبدیل شده است. سکوت جنگل دیگر با صدای موتور ماشینها نمیشکند و شما میتوانید با خیالی آسوده، در عرض جاده قدم بزنید و ریههایتان را از هوای پاک پر کنید. (البته خودروهای برقی برای جابجایی سالمندان و افراد ناتوان در دسترس هستند).
سمفونی خشخش و بوی باران
پاییز النگدره فقط دیدنی نیست، شنیدنی و بوییدنی هم هست. وقتی از مسیر چوبی خارج میشوید و پا بر خاک جنگل میگذارید، تا مچ پا در برگهای خشک فرو میروید. صدای ترد و لذتبخش خرد شدن برگهای خشک پاییزی زیر پا، درمانی برای ذهنهای خسته از صداهای شهری است. موسیقیدانان بزرگ هم نمیتوانند ملودیای به آرامشبخشی صدای باد در شاخههای نیمهبرهنه و صدای خشخش برگها بسازند.
و اما بو… بوی پاییز در شمال ایران توصیفناپذیر است. ترکیبی از بوی خاک بارانخورده (پتریکور)، بوی کُندههای مرطوب درختان، بوی قارچهای وحشی که پس از باران سر از خاک برآوردهاند و بوی آتش هیزمی که شاید از دوردستها میآید. این عطر، هوش از سر آدم میبرد و ناخودآگاه باعث میشود عمیقتر نفس بکشید.
در روزهای بارانی، النگدره حال و هوایی عرفانی پیدا میکند. مه غلیظی لابلای تنهی درختان میپیچد و جنگل را مرموز و وهمآلود میکند. قطرات باران روی برگهای رنگارنگ مینشینند و مثل جواهر میدرخشند. اگر شانس این را داشته باشید که در یک روز بارانی یا مهآلود در النگدره باشید، صحنههایی را خواهید دید که شبیه لوکیشن فیلمهای فانتزی و افسانهای است.
فعالیتهای پیشنهادی در پاییز النگدره
در این بهشت رنگارنگ چه کارهایی میتوان انجام داد؟
- پیادهروی و جنگلنوردی سبک: محبوبترین فعالیت در اینجا پیادهروی است. چه در جاده آسفالته و چه در مسیرهای خاکی و چوبی، ساعتها میتوانید راه بروید بدون اینکه احساس خستگی کنید. شیب مسیر ملایم است و برای همه سنین مناسب میباشد.
- عکاسی: دوربین یا گوشی موبایل خود را فراموش نکنید. هر گوشه از النگدره در پاییز یک کارت پستال است. بهترین زمان برای عکاسی، ساعات طلایی (اوایل صبح یا نزدیک غروب) است که نور مایل خورشید، رنگ نارنجی برگها را شعلهور میکند. عکسهای ضد نور در میان مه و عکسهای ماکرو از قطرات شبنم روی برگهای قرمز، سوژههایی عالی هستند.
- دوچرخهسواری: اگر اهل رکاب زدن هستید، النگدره بهشت شماست. مسیرهای پر پیچ و خم اما ایمن جنگل، لذت دوچرخهسواری را دوچندان میکنند. هوای خنک پاییز هم باعث میشود کمتر عرق کنید و بیشتر لذت ببرید. ایستگاههایی برای کرایه دوچرخه نیز معمولاً در ورودی پارک وجود دارد.
- پیکنیک خانوادگی: اگرچه روشن کردن آتش در همه جا مجاز نیست و باید فقط در مکانهای تعیین شده (منقلهای بتنی) آتش روشن کنید، اما پهن کردن یک زیرانداز و نوشیدن یک لیوان چای داغ ذغالی در هوای خنک پاییز، لذتی است که نباید از دست داد. فقط به یاد داشته باشید که روزهای آخر هفته ممکن است کمی شلوغ باشد.
چه زمانی سفر کنیم؟ تقویم رنگها
پاییز سه ماه دارد، اما برای دیدن «اوج» رنگها، زمانبندی مهم است.
- مهر ماه: در اوایل مهر، جنگل هنوز رگههایی از سبز تابستانی دارد. هوا بسیار مطبوع است و تغییر رنگها آرامآرام شروع میشود.
- آبان ماه: پادشاهی رنگها در آبان اتفاق میافتد. اواسط آبان تا اوایل آذر، زمانی است که النگدره منفجر میشود! تمام طیفهای زرد، نارنجی و قرمز به اوج خود میرسند. اگر به دنبال آن عکسهای رویایی هستید، نیمه دوم آبان را از دست ندهید.
- آذر ماه: در آذر، هوا سردتر میشود، برگها بیشتر میریزند و زمین کاملاً پوشیده از برگ میشود. درختان لختتر میشوند و فضای جنگل کمی زمستانی و خلوتتر میشود. این زمان برای کسانی که سکوت و تنهایی را ترجیح میدهند عالی است.
جاذبههای همسایه: ناهارخوران و روستای زیارت
نمیشود تا النگدره آمد و سری به همسایههای مشهورش نزد.
بلوار ناهارخوران که به جنگل النگدره منتهی میشود (و یا از کنار آن میگذرد)، خود یکی از زیباترین خیابانهای ایران است. پیادهروهای عریض، رستورانهای متعدد و هیاهوی شاد مردم در شبهای ناهارخوران دیدنی است. خوردن جگر و کباب در رستورانهای ناهارخوران، پایانبندی خوشمزه برای یک روز جنگلنوردی است.
کمی بالاتر از ناهارخوران، جادهای پیچ در پیچ و جنگلی شما را به روستای زیارت میرساند. روستایی که بافت قدیمی، چشمه آب گرم و آبشارهای دوقلویش معروف است. پاییز در جاده زیارت هم دست کمی از النگدره ندارد و مناظر کوهستانیتری را به شما هدیه میدهد.
لوازم ضروری برای سفر پاییزی به النگدره
برای اینکه خاطره خوشی داشته باشید، مجهز سفر کنید:
- لباس گرم و چند لایه: هوای گرگان در پاییز غیرقابل پیشبینی است. ممکن است یک لحظه آفتابی باشد و لحظهای بعد ابری و سرد. پوشیدن لباس به صورت لایهای (تیشرت، پلیور، کاپشن بادگیر) بهترین راهکار است.
- کفش مناسب: اگر قصد دارید از مسیرهای چوبی یا آسفالت خارج شوید و به دل جنگل بروید، حتماً کفش کوهپیمایی یا کتونیهایی بپوشید که کف آنها لیز نباشد، زیرا برگهای خیس بسیار لغزنده هستند.
- پانچو یا چتر: بارانهای شمال خبر نمیکنند. یک پانچوی سبک یا چتر میتواند نجاتبخش باشد.
- فلاسک چای و میانویعده: هیچ چیز در هوای خنک جنگل به اندازه یک نوشیدنی داغ نمیچسبد. در داخل جنگل فروشگاه مجهزی وجود ندارد، پس خوراکیهایتان را همراه داشته باشید.
مسئولیت ما در برابر طبیعت
النگدره میراثی چند میلیون ساله است که به امانت به دست ما رسیده. برگهای پاییزی زیبا هستند، اما زبالههای پلاستیکی و بطریهای آب معدنی رها شده، زخمهای زشتی بر چهره این تابلوی نقاشی هستند.
در سفر به النگدره، بیایید «گردشگر مسئولیتپذیر» باشیم.
- زبالههایمان را با خود به شهر برگردانیم.
- سکوت جنگل را با صدای بلند موزیک برهم نزنیم؛ بگذاریم دیگران هم صدای پرندگان را بشنوند.
- به حیوانات (سنجابها، سگهای محلی و پرندگان) غذاهای ناسالم ندهیم.
- از شکستن شاخهها برای روشن کردن آتش خودداری کنیم (حتی شاخههای خشک پناهگاه حشرات هستند).
کلام آخر: النگدره، داروی روح
سفر به النگدره در پاییز، فقط یک تفریح نیست؛ نوعی تراپی و درمان است. درمانِ دلتنگیها و خستگیهای روزمره. وقتی زیر آن سقف رنگارنگ راه میروید، یادتان میرود که چه روزی از هفته است یا چه مشکلاتی در شهر منتظرتان هستند. تمام دغدغهها در میان خشخش برگها گم میشوند و تنها چیزی که باقی میماند، حس عمیقِ “بودن” و “لذت بردن” است.
زندگی در شهرهای بزرگ، با دیوارهای سیمانی و آسمان خاکستری، روح انسان را مچاله میکند. همه ما گاهی نیاز داریم دکمه “توقف” را بزنیم و به آغوش مادر طبیعت برگردیم. پاییز النگدره همان جایی است که زمان در آن میایستد. جایی که رنگها با چشمانتان بازی میکنند و اکسیژن خالص خونتان را تازه میکند.
پس کولهبارتان را ببندید. گرگان، شهر طلای سرخ و نارنجی، با آغوش باز منتظر شماست تا در خنکای پاییز، گرمترین خاطرهها را برایتان بسازد. یادتان باشد، این پالت رنگی عظیم، هر سال فقط چند هفته برپاست، نمایش باشکوه طبیعت را از دست ندهید.